Šef Predstavništva Mlađen Cicović uvodno je rekao:
„Balkan ponovo postaje prostor važnih geopolitičkih interesa, a Republika Srpska nalazi se pred složenim političkim, diplomatskim i ekonomskim izazovima. Tema današnje tribine nije samo pitanje spoljne politike. Tiče se i političke stabilnosti, institucionalne snage, ekonomskog razvoja i očuvanja nacionalnog identiteta.
- Da li je u savremenom svijetu moguće voditi samostalnu i pragmatičnu politiku bez potpunog svrstavanja? Mogu li male političke zajednice sačuvati pravo na sopstveno odlučivanje u vremenu velikih globalnih podjela? I gdje je granica između saradnje sa velikim silama i očuvanja političke autonomije?
- Upravo zato se politika balansiranih odnosa, koju Republika Srpska vodi prethodnih godina, pokazala kao racionalan i odgovoran pristup u složenim međunarodnim okolnostima. Zahvaljujući takvoj politici, kao i političkom iskustvu i diplomatskoj poziciji rukovodstva Republike Srpske predvođenog Miloradom Dodikom, Republika Srpska je uspjela da očuva političku stabilnost, razvija saradnju i sa Istokom i sa Zapadom, te sačuva svoju dejtonsku i ustavnu poziciju uprkos brojnim političkim pritiscima“.
Nenad Kecmanović je o plišanom razvodu tri naroda u BiH rekao:
- Sa visokog mjesta u Trampovoj administraciji iniciran je ravnopravan dogovor tri strane u BiH i izražena spremnost SAD da u tome pomognu. Jedva dočekna sa srpske i hrvatske strane, ta inicijativa je propraćena znakovitom šutnjom sa bošnjačke. Jasno je i zašto. Bošnjačka strana već više od tri decenije živi u iluziji da će uz pomoć spoljnih sila nametnuti svoju dominaciju pod firmom građanske, multi kulti, jedinstvene BiH.
- Muslimani/Bošnjaci su opstruisali Beogradski, Ohridski, Lisabonski i izvorni Dejtonski sporazum.
Da li možemo očekivati promjenu unjihovom stavu ili u Bosni predstoji plišani razvod kao jedino racionalno rješenje?
Darko Tanasković je govorio na temu „Kako prevazići protivrečnosti statusa između?“:
- Odavno je uobičajeno da se prilogom između definiše položaj Srbije u odnosu prema istoku i zapadu. Pri tome je potpuno potisnut smisao reči pripisanih Svetom Savi, da je "Srbija Istok Zapadu i Zapad Istoku", odnosno da je ona i na istoku i na zapadu.
(Geo)politički, Republika Srpska, a i Srbi uopšte, realno su između onoga što se, opet nedovoljno precizno, podrazumeva pod istokom i zapadom, dok je, civilizacijski posmatrano, to složenije i protivrečnije. Jer, u skladu sa citiranom mišlju pripisanom Svetom Savi, Srbi, iako temeljno i nesumnjivo evropski naprod, nose Istok i Zapad u sebi ("intergralni orijentalizam"), a nikako nisu u toj makro.dihotomiji jasno i odelito između njih.
- Bošnjaci se žale na to da ih se u srpskom političkom diskursu neopravdano svodi na status verske grupe, previđajući ili ne shvatajući da je to logična posledica njihovog izbora da, bez obzira na sve privide i mimikrijske narative, izjednače političko i isključivo religijski shvaćeno i življeno civilizacijsko.
Time neminovno Srbe (a i Hrvate) ne samo politički, već i civilizacijski udaljavaju od svake ideje o izglednoj perspektivni skladnog zajedničkog života na Istoku Zapada i na Zapadu Istoka.
Milomir Stepić (Nove geopolitičke okolnosti: sledi li „raspakivanje Dejtona“?):
- Republika Srpska – donedavno predmet svakovrsnog iživljavanja Zapada, koji se lažno predstavljao kao „međunarodna zajednica“, i njenog donedavnog izaslanika, koji se takođe lažno predstavljao kao „visoki predstavnik“, te SAD, koje se, doduše, istinito predstavljaju kao vodeća svetska sila (još uvek) – po svoj prilici se gotovo preko noći dočepala „zelene grane“. Ipak, dosadašnje iskustvo nalaže maksimalnu opreznost, što podrazumeva i strepnju u pogledu cene tog „salta mortale“.
Hrvatski zahtevi za trećim entitetom, uključujući i kartografsku konkretizaciju, indikativan su lakmus mogućih budućih transformacija „nemoguće države“, pa možda i njene dekonstrukcije. „Sklepana“ u Dejtonu od početka je imala tzv. konstrukcijsku grešku zbog koje očigledno više ne može da traje u novom geopolitičkom kontekstu. Stoga je neophodno da Republika Srpska bude spremna na „raspakivanje Dejtona“ i pravovremeno artikuliše svoje interese, tj. odredi uslove pod kojima će pristati na promene, prvenstveno u smislu svog statusa i granica.
Aleksandar Pavić Republika Srpska između starog i novog poretka
Do dolaska druge Trampove administracije, Bosna i Hercegovina je bila, činilo se, beznadežni zatočenik liberal-globalističkog poretka. I više od zatočenika: BiH je tom poretku služila kao svojevrsno ogledno dobro, teritorija naizgled rezervisana za eksperimente u stvaranju multi-kulti države pod strogim, ali navodno pravednim i humanim neokolonijalnim nadzorom nameštenika zapadnih kolonijalnih sila.
Dva su faktora taj proces zaustavila: dolazak Trampa i sposobnost rukovodstva Srpske da promenu u Beloj kući iskoristi zarad početka oslobađanja od nametnute b-h ludačke košulje.
Dok se sarajevske političke strukture i dalje grčevito drže za one delove starog poretka koji još uvek opstaju - preselivši svoj centar iz Vašingtona u Brisel i glavne zapadno-evropske prestonice - Republika Srpska učvršćuje veze sa snagama novog suverenizma i novog multipolarizma, sa centrima u Beloj kući, Moskvi i Pekingu.
U svemu tome, već sad se može reći da je odlazak građanina Šmita označio početak nepovratnog procesa dekolonizacije BiH i resuverenizacije naroda koji to istinski žele i koje su spremni da se za to izbore. Srpski narod u Republici Srpskoj to sigurno jeste.
Miloš Ković Šta je srpska spoljna politika: Iskustvo Republike Srpske
- Od prvih pomena srpskih arhonata, ili kneževa, u istorijskim izvorima ranog srednjeg veka, Srbi nastoje da sami donose svoje odluke i da objedine teritorije na kojima žive u jedno političko telo. To su zemlje od Jadrana do Save, Dunava i Timoka – u njihovom srcu nalaze se Bosna i Hercegovina. Od ranog srednjeg veka, kičmu srpskih zemalja čine reke Drina i Bosna. Cela istorija srpskog naroda od tada do dana današnjeg staje u dve reči – oslovođenje i ujedinjenje. Cilj svih napora jeste očuvanje specifičnih, zavetnih predanja, duhovnih i kulturnih sadržaja, nasleđenih iz srednjeg veka, u novije vreme nazvanih svetosavljem, čiji je nosilac i glavni čuvar Srpska pravoslavna crkva.
Jugoslovensko iskustvo Srba donelo je drugačije sadržaje; sa razbijanjem jugoslovenske države, vidljiv je povratak na ova tri načela. NJihovo ostvarenje oduvek je zavisilo od odnosa Srba sa velikim državama, kakve su bile Vizantija, Ugarska, Venecija.
Od 15. veka, Srbi žive i opstaju u sistemu Velikih sila. Sa obnovom srpskih država u 19. veku, obnovljene su i srpske diplomatske tradicije. One su se svodile na prilagođavanje puteva za postizanje srpskih ciljeva interesima i politici Velikih sila.
Aleksandar Vranješ (Da li je došlo vrijeme za referendum u BiH o pristupanju EU?)
Bosna i Hercegovina se opredijelila za pristupanje Evropskoj uniji kroz političke akte kao što su: Odluka Savjeta ministara BiH o pokretanju inicijative za pristupanje BiH EU iz 1999. godine, razne rezolucije, izjave i zaključci u oba doma Parlamentarne skupštine BiH, preko Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju između BiH i EU koji je stupio na snagu 2015. godine, zatim formalnog zahtjeva BiH za članstvo u EU od 2016. godine, odgovora BiH na Upitnik Evropske komisije iz 2018. i 2019. godine, do dobijanja kandidatskog statusa za članstvo u EU decembra 2022. godine i konačno otvaranja pristupnih pregovora sa EU iz marta 2024. godine.
Svi ovi dokumenti nam govore da su se politički predstavnici tri konstitutivna naroda usaglasili da je EU zajednički cilj Bosne i Hercegovine već više od 27 godina. Međutim, ovo izlaganje se fokusira na EU perspektivu prema BiH sa pitanjem da li je zvanični Brisel prekršio odredbe Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju između BiH i EU, da li je odstupio od vladavine prava kroz svoje djelovanje u BiH, da li kroz usloavljavanja ugrožava ustavni poredak BiH i naposlijetku ako se ovo potvrdi, da li je rješenje da se na referendumu ispita volja tri konstitutivna naroda o daljem pristupanju BiH Evropskoj uniji.
Aleksandar Raković Republika Srpska u pravoslavnoj civilizaciji
Republika Srpska zauzima najzapadniji pravoslavni prostor danas.
U prošlosti je grčki narod bio geografski najzapadniji na Siciliji i južnoj Italiji, a danas je to srpski narod u Republici Srpskoj iako su etnički počišćeni donedavno zapadniji srpski krajevi.
Stoga postojanje i jačanje Republike Srpske ima pored nacionalnog i civilizacijski značaj.
Predrag Ćeranić (Navigacijske karte novog geopolitičkog poretka)
Šta nam govore odvojeni susreti kineskog predsjednika Sija sa američkim, a ubrzo zatim i ruskim predsjednikom u Pekingu? Vjerovatno to da je Kina postala most, odnosno posrednik između najznačajnijih geopolitičkih aktera u rješavanju globalnih kriza.
Gdje su u svemu tome Evropska unija i Velika Britanija, a gdje je, opet, Republika Srpska?
Ukoliko sukob Sjedinjenih Država i Izraela sa Iranom ponovo eskalira, a stvari idu u tom pravcu, ni u Ukrajini se situacija neće smiriti. Ulje na vatru dolivaće Britanci i Nijemci, iz samo njima znanih razloga. To znači da nije isključeno da Evropu ponovo zahvati ratni plamen.
Ali, važno je da o svjetskim krizama razgovaraju najpozvaniji, a to Si, Putin i Tramp svakako jesu. Ursulu fon der Lajen, Kaju Kalas, pa ni njemačkog kancelara Merca, u tim krugovima niko ozbiljno ne doživljava.
Srpska je na dobrom kursu, a navigacijske karte su pažljivo odabrane. Sa Rusijom i Kinom odnosi su srdačni, sa Trampovom administracijom sve bolji, a sa Izraelom postoji međusobno razumijevanje.
Nebojša Malić (Srbi, Istok i Zapad u zajedničkom frontu protiv EUroglobalizma)
Mislim da je pogrešno zamišljati Srpsku, odnosno srpski svet uopšte, kao na nekoj klackalici između Istoka i Zapada. Naš prostor se u stvari nalazi na tromeđi interesa velikih sila. S jedne strane je nama prijateljska Rusija, sa druge donedavno neprijateljske SAD, a sa treće anglo-briselska Evropa, koja je u stvari najveći problem.
Zahvaljujući između ostalog i nama ovde, Srbi nisu prespavali pad “plavog zida” u SAD i pre većine ostalih su spoznali raskol između uglavnom nacionalističke politike Donalda Trampa i liberalnog globalizma koji je iz Amerike premestio svoje sedište na ovu stranu Atlantika.
Banja Luka se ponaša u skladu s tom spoznajom, Beograd nešto manje.
I Rusija i Kina su nam nedvosmisleno stavile do znanja da je naša samostalnost u skladu sa njihovom vizijom multipolarnog sveta. Što znači da ne moramo da menjamo sebe kako bismo se uklopili. Sa Amerikancima je to još uvek povuci-potegni, jer tamo ima dosta inercije iz prethodnih decenija s kojom je teže izaći na kraj, ali na dobrom smo putu da i to ispeglamo. Problem sa Briselom i Londonom, međutim, ispada nerešiv jer je naš opstanak nespojiv sa njihovom ideologijom glajhšaltovanja svega u bezličnu sivu masu globalnih građanoida.
Sada smo u boljem položaju nego ikada ranije da tražimo ukidanje protektorata.
(Održana je 27. maja u Pres-centru UN, u organizaciji portala „Sve o Srpskoj“ i „Fakti“, uz podršku Predstavništva RS u Srbiji)
Izvor: Fakti.org
