RAT NA TRI FRONTA, DRONOVI I ARTILjERIJA: Velika eskalacija na rogu Afrike (VIDEO/MAPA)

Za razliku od rata 2020–2022, sadašnja kriza ima potencijal da poveže više različitih pobunjeničkih frontova i da se proširi izvan samog Tigraja

Sukobi u severnoj Etiopiji poslednjih dana prerasli su u ozbiljnu vojnu eskalaciju. Borbe se vode na više frontova u Tigraju, Amhari i Afaru, dok se vladine snage i Tigrajski narodnooslobodilački front (TPLF) bore za kontrolu strateških gradova i komunikacionih pravaca.

Najznačajniji razvoj poslednjih dana predstavlja zauzimanje Alamate, strateški važnog grada na jugu Tigraja. Etiopska vojska i snage koje podržavaju saveznu vladu objavile su da su preuzele kontrolu nad gradom posle višednevnih borbi. Snimci i izveštaji sa terena potvrdili su prisustvo vladinih vojnika i oklopnih vozila u gradu.

Ethiopia’s army says it controls Alamata in northern Tigray as fighting intensifies, raising fears of a return to full-scale civil war.

Al Jazeera’s Malcolm Webb reports. pic.twitter.com/wauuAaGa95
— Al Jazeera English (@AJEnglish) September 29, 2026

Alamata ima veliki vojni značaj jer se nalazi u blizini granice Tigraja i Amhare i predstavlja važno logističko čvorište za snabdevanje trupa gorivom, hranom i oružjem. Njenim zauzimanjem savezne snage dobile su povoljniji položaj za dalje napredovanje ka severu, u pravcu Mekelea, prestonice Tigraja. Prema pojedinim vojnim izvorima, vladine snage su nakon zauzimanja Alamate nastavile kretanje prema oblastima Mekonija i Majčjua.

Istovremeno, borbe se vode na više drugih pravaca. U oblasti Afar, snage povezane sa TPLF-om preuzele su kontrolu nad gradom Erebti, dok su borbe vođene i u širem području Kelbati Rasu. Pobunjeničko napredovanje u ovom delu zemlje ima poseban strateški značaj jer se u regionu Afar nalaze važni putevi koji povezuju Etiopiju sa Džibutijem, preko kojeg prolazi veliki deo etiopskog uvoza, uključujući gorivo.

Paralelno sa tim, sukobi su se proširili i na Amharu, posebno područje Severnog Vola. Etiopska vojska saopštila je da je u borbama na tom području poginulo oko 270 tigrajskih boraca, a više od 200 ranjeno. Te brojke dolaze od jedne strane u sukobu i nisu nezavisno potvrđene.

Dronovi i artiljerija

Vojne operacije uključuju upotrebu teškog naoružanja i dronova. Prema podacima organizacije ACLED, u periodu od 22. septembra zabeleženi su brojni udari dronovima na području Tigraja, uključujući i Alamatu, gde su pogođeni objekti u blizini škola i bolnice. ACLED navodi i intenzivne borbe duž fronta kod reke Tekeze, kao i u oblastima Severnog Vola i Vag Hemre.

Istovremeno, medicinske organizacije beleže nagli porast broja ranjenih. Lekari bez granica saopštili su da su njihove ekipe u južnom Tigraju primile više od 420 pacijenata sa ratnim povredama, dok je u severozapadnom Tigraju zabeleženo više od 300 pacijenata.

Vojna situacija je dodatno složena činjenicom da obe strane različito predstavljaju početak i tok nove ofanzive. TPLF tvrdi da vodi „odbrambeni rat“, dok savezna vlada optužuje tigrajske snage za pokretanje široke ofanzive i pokušaj rušenja centralne vlasti.

Opasnost od širenja rata

Dodatnu opasnost predstavljaju optužbe Etiopije da Eritreja, Sudan i Egipat pomažu oružane grupe koje se bore protiv savezne vlade. Načelnik etiopske vojske, feldmaršal Birhanu Džula, izneo je tvrdnje da su snage u severnoj Etiopiji snabdevane i podržavane iz inostranstva.

Sudanska vojska je te optužbe odbacila kao neosnovane i istovremeno optužila snage za brzo reagovanje (RSF) da sa teritorije Etiopije dobijaju podršku. Egipat i Eritreja takođe su u centru diplomatskih optužbi, ali za sada nema nezavisne potvrde svih navoda o direktnom učešću ovih država u aktuelnim borbama.

Ukoliko bi došlo do direktnog uključivanja Eritreje ili drugih susednih država, sadašnji sukob bi mogao da dobije regionalnu dimenziju. Posebno je osetljiv pravac prema Afaru i Džibutiju, jer bi ugrožavanje transportnih koridora moglo da ima direktne posledice po snabdevanje cele Etiopije.

Kratak istorijat sukoba

Koreni sadašnje krize sežu u dugogodišnji politički sukob između TPLF-a i centralne vlasti u Adis Abebi. Posle dolaska Abija Ahmeda na vlast 2018. godine, odnosi između savezne vlade i rukovodstva Tigraja postepeno su se pogoršavali.

U novembru 2020. godine izbio je veliki rat između etiopskih saveznih snaga i TPLF-a. U sukob su se uključile i snage susedne Eritreje, dok su se na strani savezne vlade borile i snage iz drugih etiopskih regiona. Rat je trajao gotovo dve godine i bio praćen masovnim civilnim žrtvama, raseljavanjem i teškom humanitarnom krizom. Procene broja poginulih značajno se razlikuju; istraživači Univerziteta u Gentu procenili su ukupan broj žrtava na oko 500.000, uključujući posledice nasilja, gladi i urušavanja zdravstvenog sistema.

Posle višemesečnih borbi, vlada u Adis Abebi i TPLF potpisali su 2. novembra 2022. godine u Pretoriji sporazum o prekidu neprijateljstava pod pokroviteljstvom Afričke unije. Sporazum je predviđao prekid borbi, razoružavanje tigrajskih snaga, obnovu državnih institucija i omogućavanje humanitarne pomoći.

Međutim, mir je ostao krhak. Tokom 2026. godine političke tenzije su ponovo porasle, a TPLF je u septembru formirao širu koaliciju sa još nekoliko oružanih i opozicionih grupa. Među njima su i nekadašnji protivnici koji su se tokom prethodnog rata borili na suprotnim stranama.

Nova ofanziva zato predstavlja najozbiljniji test Pretorijskog sporazuma do sada. Za razliku od rata 2020–2022, sadašnja kriza ima potencijal da poveže više različitih pobunjeničkih frontova i da se proširi izvan samog Tigraja.