Bio je učitelj i novinar koji nije završio nijednu vojnu akademiju, a postao je jedan od najznačajnijih vojnih komandanata 20. veka. Vo Ngujen Đap predvodio je vijetnamske snage u ratu protiv Francuske, a potom imao jednu od ključnih komandnih uloga u dugom ratu koji je okončan povlačenjem američkih snaga iz Vijetnama.
Kada je 4. oktobra 2013. godine u Hanoju preminuo Vo Ngujen Đap, imao je 102 godine. Iza sebe je ostavio jednu od najneobičnijih vojnih karijera 20. veka – od učitelja i novinara do prvog generala Narodne armije Vijetnama i komandanta koji je naneo jedan od najtežih poraza evropskoj kolonijalnoj sili posle Drugog svetskog rata.
Njegovo ime najviše se vezuje za dve velike pobede: bitku kod Dijen Bijen Fua 1954. godine, kojom je praktično slomljena francuska kolonijalna vlast u Indokini, i rat protiv SAD, u kojem su vijetnamske komunističke snage na kraju preuzele kontrolu nad Južnim Vijetnamom.
Učitelj koji je postao general
Đap je rođen 25. avgusta 1911. godine u provinciji Kvang Bin, u centralnom Vijetnamu. Za razliku od mnogih velikih vojskovođa svog vremena, nije prošao klasično vojno obrazovanje.
Bavio se prosvetom, novinarstvom i politikom, a tokom tridesetih godina postepeno se uključivao u revolucionarni pokret. Zbog političkog delovanja bio je i hapšen.
Prelomni trenutak usledio je tokom Drugog svetskog rata, kada se povezao sa Ho Ši Minom. Đap je 22. decembra 1944. osnovao Vijetnamsku propagandnu jedinicu za oslobođenje sa svega 34 borca. Iz te male formacije kasnije će nastati Narodna armija Vijetnama.
Dijen Bijen Fu – bitka koja je promenila istoriju
Najpoznatija Đapova pobeda došla je 1954. godine.
Francuska je pokušavala da zadrži svoju kolonijalnu vlast u Indokini, ali su snage Vijet Mina pod Đapovom komandom opkolile francuski garnizon kod Dijen Bijen Fua.
Bitka je počela 13. marta 1954. i trajala do 7. maja, kada su se francuske snage predale. Poraz je imao ogromne političke posledice: Francuska je napustila Indokinu, a njena kolonijalna vlast u regionu bila je slomljena.
Đap je pritom napravio potez koji se često navodi kao jedan od najznačajnijih primera operativne fleksibilnosti u modernom ratovanju.
Prvobitno je planiran brzi napad, ali je Đap zaključio da bi takav pristup mogao da dovede do katastrofe. Zato je odlučio da promeni plan i pređe na dugotrajnu opsadu.
Vijetnamske snage su u izuzetno teškim uslovima prebacivale artiljeriju, municiju i hranu kroz planinski teren. Veliki broj civila učestvovao je u transportu materijala, a francuski položaji postepeno su bili izolovani i uništavani.
Francuski poraz kod Dijen Bijen Fua postao je simbol antikolonijalnih pokreta širom sveta.
„Crveni Napoleon“
Đap je u zapadnim medijima dobio nadimak „Crveni Napoleon“, zbog sposobnosti da kombinuje gerilsko ratovanje sa konvencionalnim vojnim operacijama.
Međutim, njegova strategija nije se zasnivala samo na direktnom vojnom sukobu.
Đap je insistirao na dugotrajnom ratu u kojem se protivnik postepeno iscrpljuje. Njegova vojna doktrina počivala je na kombinaciji političke mobilizacije, gerilskih operacija, logistike i postepenog prelaska na konvencionalnije oblike ratovanja.
Upravo će se taj pristup pokazati značajnim i u kasnijem ratu sa Sjedinjenim Američkim Državama.
Rat protiv SAD
Posle francuskog povlačenja, Vijetnam je ostao podeljen na komunistički Sever i proamerički Jug.
Tokom narednih godina sukob je prerastao u veliki rat u koji su se direktno uključile SAD.
Đap je imao važnu komandnu ulogu u Narodnoj armiji Severnog Vijetnama tokom ovog perioda, mada nije bio jedini arhitekta svih vojnih operacija.
Jedna od najpoznatijih operacija bila je Tet ofanziva 1968. godine. Severnovijetnamske snage i Vijetkong izveli su široku ofanzivu širom Južnog Vijetnama.
Iako su pretrpele ogromne gubitke, snage Severnog Vijetnama i Vijetkonga uspele su da snažno utiču na američko javno mnjenje i političku debatu u SAD.
Đap je učestvovao i u kasnijim vojnim operacijama, sve do završne ofanzive 1975. godine, koja je dovela do pada Sajgona i ujedinjenja Vijetnama pod komunističkom vlašću.
PAD CRNOG JASTREBA - GODIŠNjICA BITKE ZA MOGADIŠ: Dan kada je Amerika izgubila 18 vojnika i pobegla iz SomalijeNije sve pobede izvojevao lično
Iako se Đap često predstavlja kao čovek koji je „porazio Francusku i Ameriku“, istorijska slika je nešto složenija.
On je bio jedan od ključnih komandanata i stratega, ali su vijetnamske pobede bile rezultat šireg političkog, vojnog i logističkog sistema, kao i višedecenijske mobilizacije.
I sam Đap je kasnije govorio o značaju političke organizacije, morala i podrške stanovništva, a ne samo o vojnoj sili.
Vojskovođa koji je počeo kao novinar
Jedna od najzanimljivijih činjenica o Đapu jeste da je pre vojne karijere bio učitelj, novinar i istoričar amater.
Nije pohađao vojnu akademiju. Vojnu strategiju izučavao je samostalno, kroz istoriju i praktično iskustvo.
Upravo je ta kombinacija političkog rada, istorijskog znanja i ratnog iskustva oblikovala njegov pristup ratovanju.
Do kraja života ostao je jedna od najpoznatijih ličnosti moderne istorije Vijetnama.
Njegovo nasleđe
Vo Ngujen Đap preminuo je u Hanoju 4. oktobra 2013. godine, u 103. godini života, prema vijetnamskom zvaničnom računanju godina.
Njegovo ime danas se pre svega vezuje za Dijen Bijen Fu – bitku koja je pokazala da evropska kolonijalna sila može biti poražena od nacionalnooslobodilačkog pokreta koji je raspolagao daleko manjim resursima.
Njegova karijera, međutim, bila je mnogo šira od jedne bitke. Đap je učestvovao u stvaranju vijetnamske vojske, ratu protiv Francuske, dugom sukobu sa SAD i završnim operacijama koje su dovele do ujedinjenja Vijetnama.
Zbog toga je ostao jedna od najkontroverznijih, ali i najproučavanijih vojnih ličnosti 20. veka – komandant koji je pokazao da ishod rata ne određuju uvek količina oružja i tehnološka nadmoć, već i strategija, logistika, vreme, moral i sposobnost da se protivnik postepeno iscrpi.
MagazinKRIMSKI RAT 1853: Britanija i Francuska su kroz istoriju koristile svaku priliku da ratuju protiv RusijeIzvor: Pravda
