Piše: Predrag Ćeranić
Navodni Trampov tvit, odnosno objava na mreži X uoči fudbalske utakmice između SAD i BiH — „Ako nas pobijedite, priznaćemo Republiku Srpsku“ — postao je viralan.
Naravno, to nije bio razlog za ubjedljivu pobjedu američke reprezentacije na Svjetskom prvenstvu u fudbalu, niti je pomenutu objavu Tramp uopšte napisao. Riječ je o srpskom odgovoru, kreiranom uz pomoć vještačke inteligencije, na uzastopne provokacije ratnom zastavom takozvane Armije BiH, sve učestalije na području Doboja.
Na prijave građana da ih uznemirava isticanje ratnih obilježja, policija je reagovala u skladu sa članom 7. Zakona o javnom redu i miru, kojim je propisano da se građani ne smiju uznemiravati.
Policija je zastave oduzimala i pisala prekršajne prijave, na osnovu kojih su prekršioci bili dužni da plate kaznu od 100 KM. Negodovali su, uglavnom, oni koji su ostali bez ratnih zastava.
Pojedinci su snimali policajce dok obavljaju svoju dužnost, što im niko nije ni branio, ali su zato društvene mreže „gorile“. Reakcije navijača BiH bile su emotivne, a pojedine i pretjerane — prelazile su granice dobrog ukusa i približavale se granici krivične odgovornosti.
Pritom se zaboravlja da je internet javni prostor i da sve što se napiše, a može biti ocijenjeno kao prijetnja, da autora može dovesti u situaciju da krivično odgovara.
Zato se zastavama sa ljiljanima slobodno mahalo na stadionima na kojima je nastupala reprezentacija BiH. Iz grla bosanskih navijača orilo se i „Free Palestine“, što je bila poruka ne samo Izraelu već i američkim vlastima — poruka o tome uz koga je Bosna, odnosno jedan njen dio.
Što se ljiljana tiče, opštepoznato je da se grb sa zlatnim ljiljanima vezuje za Tvrtka I Kotromanića (1338–1391), najmoćnijeg vladara srednjovjekovne Bosne. Nakon što je 1377. godine krunisan za kralja u manastiru Mileševi, kod groba Svetog Save, Tvrtko I koristio je grb dinastije Kotromanića: plavi štit, srebrnu dijagonalnu traku i šest zlatnih ljiljana — po tri sa svake strane trake.
Tvrtko I svjesno je i u pravno-političkom smislu preuzeo srpsko kraljevsko nasljeđe, jer je bio u dinastičkom srodstvu sa Nemanjićima: njegova baka po ocu, Jelisaveta, bila je kćerka srpskog kralja Stefana Dragutina. Zato je uzeo vladarsko ime Stefan, karakteristično za Nemanjiće, i titulisao se: „po milosti Božjoj kralj Srbljem, Bosni, Pomorju i Zapadnim stranama“.
„Srbljem“ je u njegovoj tituli bilo na prvom mjestu. Međutim, zastava Stefana Tvrtka I početkom rata u BiH prisvojena je od rukovodstva bosanskih Muslimana, današnjih Bošnjaka, a nosile su je i jedinice takozvane Armije BiH. Stoga se ona danas u Republici Srpskoj posmatra prvenstveno u tom kontekstu.
Što se Stefana Tvrtka I Kotromanića tiče, Banja Luka ga se nije odrekla. O tome svjedoči i veleljepni spomenik podignut u septembru 2024. godine, u središtu najvećeg kružnog toka, u blizini tvrđave Kastel.
U kontekstu Svjetskog prvenstva u fudbalu manipulisalo se i pjesmom „Ljiljani“, u izvođenju Halida Bešlića, odnosno njenim refrenom: „Poljem se širi miris ljiljana“.
Pjesma je nastala 1991. godine i izvorno je ljubavna — tekst i muziku napisao je Nazif Gljiva — ali je tokom rata dobila sasvim drugačije političko i nacionalno značenje.
To što su navijačima reprezentacije BiH ljiljani danas toliko prijemčivi nije dobro. Riječ je o „tjeranju inata“ Srbima i Hrvatima, a inat, kao inat, dobro neće donijeti nikome. Taj inat samo učvršćuje uvriježenu predstavu da se u BiH za Bosnu i Hercegovinu, kako u sportskom tako i u političkom smislu, navija samo u pet kantona sa bošnjačkom većinom.
Stoga nikoga ne treba da ljuti Dodikova objava na mreži X nakon pobjede američke reprezentacije nad „ljiljanima“: „Hvala, Ameriko“. Dodik je time samo izrazio srpski stav, odnosno pogled iz Republike Srpske na utakmice fudbalske reprezentacije BiH.
Preveden na običan jezik, taj stav glasi: ravnodušni smo, ali kada tjerate inat, navijamo za vaše protivnike.
Povratak u Sarajevo nakon eliminacije od reprezentacije SAD, kako fudbalera tako i njihovih pristalica, utišao je i pjesmu ali su i ratne zastave smotane u rolne. Nadamo se da će zadugo tamo i ostati.
Na svjetskom prvenstvu nižu se utakmice, bilježe pobjede i golovi, ali je u medijima potpuno marginalizovan bezbjednosni diskurs.
Da li sve utakmice protiču u bezbjednoj atmosferi, jesu li zabilježeni incidenti, rizici i prijetnje? Jesu, i to ne mali. Na primjer, američke bezbjednosne službe svakodnevno otkrivaju i neutrališu desetine dronova koji ulaze u zabranjeni vazdušni prostor iznad stadiona i drugih objekata povezanih sa Svjetskim prvenstvom.
Od početka prvenstva zaplijenjeno je ili neutralisano već više stotina bespilotnih letjelica.
Naime, prema podacima koje je objavio Federalni istražni biro (Federal Bureau of Investigation), a koje prenose mediji, do kraja juna američke službe su već bile zaplijenile ili neutralisale više od 500 dronova u zabranjenom vazdušnom prostoru u svih 11 američkih gradova domaćina. A 5. jula, pojavio se i podatak o više od 600 zaplijenjenih dronova od početka prvenstva.
Raniji podaci su pokazivali brz rast: više od 50 do 18. juna, više od 300 do 23. juna, a potom više od 500 do kraja juna.
Da li su sve neutralisane bespilotne letjelice služile samo za privatno snimanje utakmica i atmosfere koja prati Svjetsko prvenstvo, odnosno da li su sve bile benigne u bezbjednosnom smislu?
Nisu. Ali o tome se gotovo i ne govori i ne piše.
Pravda
AfrikaRusi u centru grada za koji zapadni mediji tvrde da je u tuđim rukama (VIDEO/FOTO)Izvor: Sve o Srpskoj
