Nizak vodostaj Dunava svaki put otvori temu operacija „Dunavski vilenjak“ i groblja nemačke flote koja osam decenija leži na dnu reke kod Prahova.
Na dnu Dunava, u blizini Prahova, već više od osam decenija počivaju desetine nemačkih ratnih brodova, potopljenih u jednoj od najneobičnijih vojnih operacija Drugog svetskog rata. Operacija pod kodnim nazivom „Dunavski vilenjak“ (nem. Unternehmen Donauelfe) predstavljala je pokušaj nemačke komande da spase svoju rečnu flotu nakon dramatičnog preokreta na istočnom frontu 1944. godine.
Nakon što je Rumunija 23. avgusta 1944. godine napustila savez sa Nemačkom i stala na stranu Saveznika, nemačke snage na Crnom moru našle su se u gotovo bezizlaznom položaju. Jedini mogući pravac povlačenja vodio je Dunavom, preko Đerdapske klisure, ka teritorijama koje su još uvek bile pod nemačkom kontrolom.
U operaciji je učestvovala velika rečna flota koju su činili minolovci, patrolni čamci, desantni brodovi, tegljači, transportna plovila i barže natovarene oružjem, municijom, gorivom i vojnom opremom. Nemačka komanda nastojala je da što veći broj plovila izvuče iz okruženja, ali je brzo postalo jasno da je sovjetsko napredovanje brže od očekivanog.
Dok su se sovjetske snage približavale, a saveznička avijacija napadala plovni konvoj, Nemci su doneli drastičnu odluku – da sopstvenu flotu potope. Između 5. i 7. septembra 1944. godine, kod Prahova, namerno je potopljeno više od 160 brodova, prema pojedinim procenama i preko 200. Na taj način sprečeno je da plovila, naoružanje i dokumentacija padnu u ruke Crvene armije.
Tako je nastalo jedno od najvećih podvodnih groblja ratnih brodova u Evropi. Olupine su ostale na dnu Dunava, gde se i danas nalaze. Tokom perioda niskog vodostaja pojedini delovi brodova izranjaju iz reke, podsećajući na dramatične događaje iz završnice Drugog svetskog rata.
Istoričari ističu da su mnogi potopljeni brodovi i dalje ispunjeni neeksplodiranim minama, artiljerijskom municijom i drugim eksplozivnim sredstvima. Upravo zbog toga uklanjanje olupina predstavlja izuzetno složen i opasan poduhvat, koji zahteva saradnju ronilaca, pirotehničara i podvodnih arheologa.
Posebnu pažnju javnosti privlače pretpostavke da se među potopljenim plovilima nalazi i bolnički brod sa ranjenim nemačkim vojnicima. Ukoliko se to potvrdi, pojedine olupine mogle bi da budu proglašene ratnim grobnicama, što bi dodatno uticalo na način njihovog istraživanja.
Iako je od završetka rata prošlo više od osamdeset godina, posledice operacije „Dunavski vilenjak“ i dalje su vidljive. Potopljeni brodovi predstavljaju prepreku plovidbi, ali su istovremeno i dragocen istorijski lokalitet koji svedoči o poslednjim danima nemačke vojne moći na Dunavu.
Operacija „Dunavski vilenjak“ ostaje jedna od najvećih akcija namernog potapanja ratne flote u Evropi. Ono što je nekada bio očajnički pokušaj povlačenja danas predstavlja značajno istorijsko nasleđe i jednu od najvećih misterija koje Dunav još uvek čuva u svojim dubinama.
Pravda
MagazinGodina kada je Dunav gotovo presušio i bez globalnog zagrevanja - istorija koju prećutkujuIzvor: Pravda
